Một cơ sở nhỏ ở Tà Đùng nên bắt đầu bằng hồ sơ Google và một trang mạng xã hội được chăm đều; website riêng đáng làm khi bạn có nội dung cần đứng lâu dài (hướng dẫn đường, phòng, câu hỏi thường gặp), muốn nhận đặt chỗ hoặc đơn hàng không phụ thuộc nền tảng, và có người cập nhật ít nhất vài tháng một lần.
Câu hỏi "có cần website không" hay được trả lời theo hai cực: người bán dịch vụ làm web bảo ai cũng cần, người quen dùng mạng xã hội bảo thời nay không ai vào web. Cả hai đều bỏ qua hoàn cảnh cụ thể. Một quán cà phê ven hồ bán đồ uống tại chỗ khác một nhà vườn gửi cà phê đi khắp nước, khác một homestay nhận khách quốc tế. Bài này so sánh ba kênh, chỉ ra trường hợp nào website thật sự đáng công, và nếu làm thì làm những trang nào.
Hồ sơ Google, trang mạng xã hội, website: mỗi kênh làm tốt việc gì?
Ba kênh không thay thế nhau mà bổ sung cho nhau. Bảng dưới so sánh theo những tiêu chí chủ cơ sở ở vùng hồ quan tâm:
| Tiêu chí | Hồ sơ Google | Trang mạng xã hội | Website riêng |
|---|---|---|---|
| Khách tìm thấy khi đang ở gần | Mạnh nhất | Yếu | Trung bình, cần thời gian |
| Khách tìm bằng câu hỏi trên Google | Trung bình | Yếu | Mạnh nếu có nội dung tốt |
| Giữ liên lạc với khách cũ | Yếu | Mạnh | Trung bình |
| Ai nắm quyền | Bạn quản lý trên nền tảng của Google | Theo luật chơi của nền tảng | Bạn sở hữu tên miền và nội dung |
| Chi phí tiền | Miễn phí | Miễn phí, quảng cáo thì tốn | Tên miền, lưu trữ hằng năm |
| Công sức duy trì | Ít, theo mùa | Nhiều, đăng đều | Vừa, cập nhật khi có thay đổi |
Điểm đáng chú ý nhất là dòng "ai nắm quyền". Trang mạng xã hội có thể bị khoá, bị giảm hiển thị khi nền tảng đổi cách phân phối, hoặc mất khi tài khoản bị chiếm. Website trên tên miền của bạn không tránh được mọi rủi ro, nhưng là chỗ bạn kiểm soát nhiều nhất.
Khi nào chưa cần website?
Nếu bạn mở một quán nhỏ ven đường hồ, khách chủ yếu là người đi ngang và người địa phương, thì hồ sơ Google đầy đủ ảnh, giờ mở cửa và đánh giá đã làm được phần lớn việc mà một website làm. Thêm một trang mạng xã hội để đăng món mới, ngày nghỉ là đủ. Làm website lúc này giống xây nhà kho khi chưa có hàng.
Tương tự, nếu chưa ai trong nhà có thời gian cập nhật, đừng làm website. Website bỏ hoang với giờ mở cửa sai, ảnh từ ba năm trước, số liên lạc đã đổi còn có hại hơn không có, vì khách tìm thấy nó và tin vào thông tin cũ. Nhiều cơ sở ở vùng du lịch đã rơi vào cảnh này: trả tiền làm web một lần, rồi không ai nhớ mật khẩu.
Cũng không nên làm website chỉ vì nghe nói "có web thì lên top Google". Website không tự đưa khách đến. Nó cần nội dung trả lời câu hỏi khách thật sự hỏi, cần thời gian để được biết đến, và cần được nhắc tới từ hồ sơ Google, từ trang mạng xã hội. Nếu chưa sẵn sàng cho những việc đó, hãy dồn công vào hồ sơ Google trước.
Khi nào website đáng công làm?
Website riêng bắt đầu sinh lợi rõ ràng trong những hoàn cảnh sau. Có từ hai điều trở lên trong danh sách thì nên tính nghiêm túc:
- Bạn bán hàng gửi đi xa: cà phê, hồ tiêu, mật ong, nông sản sấy. Khách mua lần hai cần một chỗ ổn định để xem lại sản phẩm, cách bảo quản, cách đặt, không phải lục tin nhắn cũ.
- Bạn nhận khách nước ngoài hoặc khách ở xa đặt trước: họ cần đọc kỹ hướng dẫn đường, điều kiện đặt cọc, chính sách huỷ, bằng ngôn ngữ của họ, ở một nơi trông đáng tin.
- Khách hỏi đi hỏi lại cùng một loạt câu: đường đi mùa mưa, có sóng không, có thuyền không, có ăn chay được không. Một trang hỏi đáp trả lời một lần cho tất cả.
- Bạn muốn giảm phụ thuộc nền tảng đặt phòng: nhận đặt trực tiếp qua form của mình, dù vẫn dùng các nền tảng song song.
- Bạn có câu chuyện muốn kể dài: lịch sử vườn, cách trồng, người trong nhà. Mạng xã hội trôi đi; website giữ lại.
- Có người trong nhà, thường là con cháu, sẵn lòng cập nhật vài tháng một lần.
Nếu chỉ có một điều, ví dụ chỉ vì muốn trông chuyên nghiệp, thì một hồ sơ Google chăm kỹ thường đem lại nhiều hơn.
Website cho cơ sở nhỏ cần những trang nào?
Một website cho homestay, quán hay nhà vườn ở vùng hồ không cần nhiều. Năm đến bảy trang là đủ, miễn mỗi trang trả lời đúng một nhóm câu hỏi:
| Trang | Trả lời câu hỏi | Ghi chú cho vùng hồ |
|---|---|---|
| Trang chủ | Đây là nơi nào, có gì, làm sao liên hệ | Một ảnh thật nhìn ra hồ, ba dòng giới thiệu, nút liên hệ rõ |
| Phòng hoặc sản phẩm | Có những loại nào, mỗi loại ra sao | Ảnh thật từng loại, mô tả trung thực |
| Đường đi | Đến bằng cách nào | Điểm hẹn, chặng cuối, lưu ý mùa mưa, toạ độ |
| Hỏi đáp | Những câu khách hay hỏi | Sóng điện thoại, thuyền, ăn uống, trẻ em, thú cưng |
| Đặt chỗ hoặc đặt hàng | Làm sao đặt, cọc thế nào, huỷ thế nào | Form đơn giản; điều kiện ghi rõ |
| Câu chuyện | Ai đứng sau, vì sao làm | Không bắt buộc, nhưng tạo niềm tin |
Website một trang, gom các phần trên vào một trang dài cuộn xuống, cũng là lựa chọn hợp lý lúc đầu. Khi nội dung nhiều lên, tách thành các trang riêng để khách tìm theo từng câu hỏi trên Google dễ thấy hơn.
Chi phí và công sức: những phần nào cần tính?
Bài này không nêu giá, vì giá dịch vụ thay đổi theo nhà cung cấp và theo thời điểm, nhưng có thể liệt kê đủ các phần cần tính để bạn hỏi giá cho đúng. Thứ nhất là tên miền, trả theo năm, và phí gia hạn có thể khác phí năm đầu. Thứ hai là lưu trữ, tức chỗ đặt website, cũng trả theo năm hoặc theo tháng. Thứ ba là công dựng website, trả một lần nếu thuê người làm, hoặc tốn thời gian nếu tự làm bằng công cụ dựng sẵn.
Phần hay bị quên là duy trì: cập nhật phần mềm, sao lưu, chứng chỉ bảo mật cho đường dẫn bắt đầu bằng https, sửa lỗi khi có trục trặc. Hỏi người làm web rõ ràng: sau khi bàn giao, ai làm những việc này, tính tiền thế nào, và nếu người đó không làm nữa thì bạn có đủ tài khoản, mật khẩu để giao cho người khác không.
Công sức nội dung mới là phần lớn nhất: chụp ảnh, viết mô tả, viết hướng dẫn đường, trả lời câu hỏi. Không dịch vụ nào làm thay được phần này cho đúng, vì chỉ bạn biết đường vào nhà mình sau mưa trông ra sao. Nếu không có thời gian cho phần này, website sẽ chỉ là cái vỏ.
Một cách chia việc hợp lý trong gia đình: người lớn, người thuộc vườn và thuộc đường, kể lại bằng lời; người trẻ ghi âm, chép ra chữ, chụp ảnh và đưa lên website. Một buổi tối ngồi kể chuyện bên hiên có thể ra đủ nội dung cho trang đường đi, trang hỏi đáp và trang câu chuyện. Phần chữ viết bằng giọng của chính gia đình, mộc mạc và cụ thể, thường được khách đọc kỹ hơn văn quảng cáo thuê viết.
Nối ba kênh lại với nhau
Khi đã có website, đặt địa chỉ website vào ô website của hồ sơ Google, vào phần giới thiệu của trang mạng xã hội, và ngược lại, đặt cách liên hệ, đường dẫn trang mạng xã hội trên website. Ba kênh nói cùng một tên, cùng một địa chỉ xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng, cùng một số liên lạc. Sự thống nhất này giúp khách tin và giúp hệ thống tìm kiếm hiểu ba kênh là của cùng một cơ sở.
Phân vai rõ cho từng kênh. Hồ sơ Google là cửa trước cho khách đang tìm gần. Trang mạng xã hội là nơi trò chuyện hằng tuần: ảnh sương sớm, món mới, mùa cà phê. Website là nơi lưu thông tin đứng yên: phòng, đường đi, điều kiện đặt, hỏi đáp. Khi khách hỏi một câu đã có sẵn trên website, gửi họ đường dẫn tới đúng trang thay vì gõ lại.
Mỗi lần đổi một thông tin quan trọng như số liên lạc, giờ mở cửa, đường đi, đổi cả ba nơi trong cùng một buổi. Giữ một danh sách ba chỗ cần sửa dán ở chỗ dễ thấy. Một cơ sở nhỏ không cần nhiều kênh, chỉ cần các kênh không mâu thuẫn nhau.
Website ở vùng sóng yếu: nhẹ, nhanh và đọc tốt trên điện thoại
Phần lớn khách mở website của một homestay hay nhà vườn trên điện thoại, và nhiều người mở đúng lúc đang trên đường lên vùng hồ, sóng chập chờn. Một website nặng với video tự chạy, ảnh kích thước lớn chưa nén, hiệu ứng chuyển động phức tạp sẽ quay mãi không hiện, và khách bỏ đi trước khi thấy số liên lạc.
Vài nguyên tắc giúp website nhẹ: nén ảnh trước khi tải lên, mỗi ảnh vài trăm KB là đủ cho điện thoại; không để video tự chạy ở trang chủ; đặt cách liên hệ và hướng dẫn đường ngay phần đầu trang, không bắt khách cuộn qua nhiều ảnh mới tới. Trang đường đi nên đọc được cả khi ảnh chưa tải xong, nghĩa là chữ phải tự đủ nghĩa.
Kiểm tra bằng cách đơn giản: tắt wifi, mở website bằng sóng di động ở chỗ sóng yếu nhất trong khuôn viên, đếm xem bao lâu thì thấy được số liên lạc. Nếu quá lâu, nhờ người làm web giảm bớt. Google cũng có công cụ miễn phí đo tốc độ trang; người làm web có thể dùng để chỉ ra phần nào nặng.
Chữ nên đủ to, nút bấm đủ lớn để chạm bằng ngón cái, số liên lạc bấm vào là gọi được. Những điều nghe hiển nhiên này lại là chỗ nhiều website du lịch nhỏ làm hỏng.
Làm sao biết website có ai dùng hay không?
Website làm xong rồi để đó thì không ai biết nó có giúp được gì. Có hai cách đo đơn giản. Cách thứ nhất là gắn công cụ thống kê truy cập miễn phí, xem mỗi tháng có bao nhiêu người vào, họ đến từ đâu (tìm trên Google, từ hồ sơ Google, từ trang mạng xã hội), và họ xem trang nào nhiều nhất. Trang đường đi được xem nhiều cho thấy khách cần nó; trang câu chuyện không ai xem cũng là thông tin.
Cách thứ hai, thô hơn nhưng hữu ích, là hỏi khách. Khi khách nhắn đặt chỗ, hỏi họ biết đến cơ sở từ đâu, ghi vào sổ. Sau vài tháng, bạn sẽ thấy tỷ lệ khách đến từ website, từ bản đồ, từ mạng xã hội, từ người quen giới thiệu.
Dữ liệu này giúp quyết định đầu tư công sức vào đâu. Nếu hầu hết khách đến từ hồ sơ Google, hãy chăm hồ sơ kỹ hơn. Nếu website mang về khách đặt trước ở xa, hãy cập nhật nó đều hơn. Đừng duy trì một kênh chỉ vì nghe nói ai cũng phải có.
Khi gắn công cụ thống kê, chọn loại tôn trọng quyền riêng tư của khách, và nếu website có form thu thông tin, ghi rõ thông tin được dùng vào việc gì.
Câu hỏi thường gặp
Homestay nhỏ có thật sự cần website không?
Không bắt buộc. Nếu khách chủ yếu tìm qua bản đồ và mạng xã hội, hồ sơ Google chăm kỹ cộng một trang mạng xã hội là đủ lúc đầu. Website đáng làm khi bạn nhận nhiều khách ở xa đặt trước, khách nước ngoài, hoặc có nhiều câu hỏi cần trả lời một lần cho tất cả.
Website một trang có đủ không?
Với cơ sở nhỏ mới bắt đầu, website một trang gồm giới thiệu, phòng hoặc sản phẩm, đường đi, hỏi đáp và liên hệ là đủ. Khi nội dung dài ra, tách thành nhiều trang để từng trang trả lời đúng một câu hỏi khách hay tìm.
Đã có trang mạng xã hội đông người theo dõi, có nên bỏ qua website?
Không cần bỏ trang, nhưng nên có ít nhất một chỗ bạn kiểm soát. Trang mạng xã hội có thể bị khoá hoặc giảm hiển thị khi nền tảng đổi cách phân phối. Website hoặc ít nhất hồ sơ Google giữ cho khách vẫn tìm ra bạn khi chuyện đó xảy ra.
Tự làm website bằng công cụ dựng sẵn có ổn không?
Ổn với cơ sở nhỏ, nếu bạn chịu học một chút và giữ được tài khoản. Điều quan trọng là tên miền đứng tên chủ cơ sở, nội dung là ảnh và thông tin thật, và có người cập nhật. Công cụ nào cũng được, miễn bạn giữ được quyền quản lý.
Website bán nông sản online có phải làm thủ tục gì không?
Website có chức năng đặt hàng có thể thuộc diện phải thông báo hoặc đăng ký theo quy định về thương mại điện tử của Bộ Công Thương. Quy định có thể thay đổi, nên kiểm tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan quản lý trước khi mở chức năng bán hàng.