Người ở vùng hồ Tà Đùng có thể mở và dùng tài khoản ngân hàng hoàn toàn trên điện thoại, không cần ra chi nhánh, nhờ định danh trực tuyến bằng thẻ căn cước gắn chip và đối chiếu khuôn mặt; điều kiện là có điện thoại đủ tính năng, sóng đủ ổn định lúc làm, và thông tin trùng khớp với dữ liệu dân cư. Từ giữa năm 2024, chuyển tiền trực tuyến vượt ngưỡng phải quét khuôn mặt, và từ đầu năm 2025 tài khoản chưa đối chiếu sinh trắc học bị hạn chế giao dịch trên kênh số, nên ai chưa làm cần làm sớm.
Ở vùng hồ, chi nhánh ngân hàng không nằm cạnh nhà, mà tiền bán cà phê, tiền thương lái trả, tiền khách đặt phòng ngày càng đi qua tài khoản. Bài này giải thích việc mở tài khoản từ xa, đối chiếu sinh trắc học, cập nhật khi đổi căn cước, cách dùng ngân hàng số an toàn và xử lý khi mất điện thoại. Bài không giới thiệu ngân hàng nào; quy định có thể thay đổi, hãy kiểm thông tin trên kênh chính thức của ngân hàng bạn dùng.
Mở tài khoản ngân hàng ngay trên điện thoại: các bước chung
Hầu hết ngân hàng hiện cho mở tài khoản thanh toán qua ứng dụng, gọi là định danh khách hàng điện tử. Trình tự chung như sau:
- Tải ứng dụng chính thức của ngân hàng từ kho ứng dụng của điện thoại. Không cài từ đường dẫn gửi qua tin nhắn.
- Chọn mở tài khoản mới, nhập số điện thoại đứng tên chính bạn.
- Chụp hai mặt thẻ căn cước gắn chip theo hướng dẫn, rồi áp thẻ vào mặt sau điện thoại để ứng dụng đọc chip (máy phải có tính năng đọc chip qua sóng ngắn).
- Quay khuôn mặt theo yêu cầu: nhìn thẳng, quay trái, quay phải, chớp mắt. Làm ở chỗ đủ sáng, không đội mũ, không đeo kính râm.
- Kiểm tra lại thông tin cá nhân, chọn số tài khoản, đặt mật khẩu và mã xác thực.
- Hoàn tất, chuyển thử một khoản nhỏ vào tài khoản để chắc mọi thứ hoạt động.
Chỗ hay hỏng ở vùng hồ là bước đọc chip và quay mặt bị gián đoạn vì mạng chập chờn. Làm ở chỗ có sóng tốt nhất hoặc nối wifi ổn định. Nếu điện thoại không có tính năng đọc chip, nhiều ngân hàng cho xác thực qua tài khoản định danh điện tử VNeID, hoặc bạn sẽ phải ra quầy một lần.
Sinh trắc học là gì, vì sao phải làm?
Sinh trắc học trong ngân hàng là việc đối chiếu khuôn mặt của bạn với ảnh lưu trong chip thẻ căn cước hoặc dữ liệu dân cư, để chắc người đang giao dịch đúng là chủ tài khoản. Theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về các giải pháp an toàn trong thanh toán trực tuyến, từ ngày 1/7/2024, các giao dịch chuyển tiền trực tuyến vượt ngưỡng quy định theo từng lần hoặc theo tổng trong ngày phải xác thực bằng sinh trắc học.
Tiếp đó, các thông tư về tài khoản thanh toán và thẻ ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước, áp dụng từ ngày 1/1/2025, yêu cầu tài khoản, thẻ của khách hàng cá nhân phải được đối chiếu sinh trắc học khớp với thông tin căn cước; tài khoản chưa đối chiếu sẽ bị hạn chế giao dịch trên kênh trực tuyến. Mốc áp dụng và ngưỡng cụ thể có thể được điều chỉnh; hãy xem thông báo trên ứng dụng ngân hàng của bạn.
Với người dân, ý nghĩa thực tế là: nếu tài khoản mở từ lâu mà chưa từng quét mặt, chưa áp chip căn cước vào ứng dụng, thì có thể đang bị chặn chuyển khoản trên điện thoại mà không biết vì sao. Ngược lại, khi đã đối chiếu, kẻ gian có lấy được mật khẩu cũng khó chuyển tiền lớn khỏi tài khoản, vì không qua được bước quét mặt. Sinh trắc học vừa là thủ tục, vừa là một lớp khoá cho tiền của bạn.
Những tình huống hay gặp với sinh trắc học và cách xử lý
Người ở vùng hồ, nhất là người lớn tuổi, hay gặp vài tình huống dưới đây khi làm sinh trắc học:
| Tình huống | Nguyên nhân hay gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Ứng dụng không đọc được chip | Máy không có tính năng đọc chip, hoặc áp thẻ sai vị trí | Thử di chuyển thẻ chậm quanh mặt sau máy; không được thì dùng xác thực qua VNeID hoặc ra quầy |
| Quay mặt báo không khớp | Thiếu sáng, ngược sáng, đeo kính, ảnh trên thẻ đã lâu năm | Ra chỗ sáng đều, bỏ kính, thử lại; không được thì làm tại quầy |
| Thông tin không trùng dữ liệu dân cư | Tài khoản mở bằng chứng minh nhân dân cũ, tên có sai sót | Ra quầy với thẻ căn cước để cập nhật hồ sơ |
| Đang làm thì mất sóng | Sóng chập chờn ở vùng hồ | Làm lại ở chỗ có sóng ổn định, không lặp lại liên tục nhiều lần |
| Nhận cuộc gọi "hỗ trợ làm sinh trắc học" | Kẻ gian giả danh ngân hàng, công an | Cúp máy; ngân hàng không gọi điện hướng dẫn cài ứng dụng lạ hay đòi quét mặt qua cuộc gọi video |
Đổi thẻ căn cước mới, đổi số điện thoại, đổi tên trên giấy tờ đều có thể cần cập nhật lại hồ sơ ngân hàng. Làm ngay sau khi có giấy tờ mới, đừng đợi đến lúc cần chuyển tiền gấp mới phát hiện tài khoản bị khoá.
Nông dân bán hàng qua chuyển khoản: những điều nên biết
Mùa thu hoạch cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, thương lái ngày càng hay trả tiền qua chuyển khoản thay vì tiền mặt. Cách này an toàn hơn mang cọc tiền mặt về nhà qua đường đồi, nhưng cần vài thói quen để không nhầm lẫn. Trước khi giao hàng, thống nhất với người mua số tài khoản nhận, tên chủ tài khoản, và nội dung chuyển khoản sẽ ghi gì, ví dụ tên người bán, số ký, ngày cân.
Với lô hàng lớn, hãy chờ tiền vào tài khoản của mình rồi mới cho xe chở hàng đi. Ảnh chụp màn hình chuyển khoản của người mua chưa phải là bằng chứng tiền đã về. Nếu thương lái xin trả một phần, phần còn lại trả sau, hãy ghi giấy biên nhận có chữ ký hai bên, ghi rõ số tiền còn nợ và ngày hẹn trả.
Chiều ngược lại, chủ vườn thuê người hái cà phê theo mùa cũng có thể trả công qua chuyển khoản. Cách này giúp có sẵn chứng từ ai đã nhận bao nhiêu, đỡ cảnh đếm tiền mặt ngoài rẫy. Hỏi người làm có tài khoản đúng tên mình không, ghi nội dung chuyển rõ "tiền công hái cà phê, tuần, ngày", và với người chưa có tài khoản thì vẫn trả tiền mặt kèm sổ ký nhận. Đừng ép ai phải mở tài khoản mới nhận được công.
Hạn mức chuyển khoản trong ngày của người mua có thể giới hạn số tiền một lần chuyển; đó là lý do một khoản lớn có khi chia thành nhiều lần. Kiểm tổng các lần chuyển cho khớp với số tiền thoả thuận. Cuối mùa, tải sao kê tài khoản để biết chính xác mình đã nhận bao nhiêu, dùng khi tính toán làm ăn hoặc khi cần vay vốn.
Dùng ngân hàng số an toàn ở vùng sóng yếu
Không tắt ngang giao dịch. Khi đang chuyển tiền mà màn hình quay mãi, đừng tắt ứng dụng rồi chuyển lại ngay. Chờ, kiểm lịch sử giao dịch hoặc số dư khi có sóng tốt, rồi mới quyết định. Chuyển trùng hai lần lấy lại tiền rất mất công.
Bật thông báo biến động số dư. Mỗi khoản tiền ra vào đều có thông báo, nhờ đó bạn phát hiện sớm giao dịch lạ. Thông báo qua ứng dụng không tốn phí tin nhắn như tin nhắn thường, nhưng cần mạng để nhận.
Đặt hạn mức phù hợp. Nhiều ứng dụng cho tự chỉnh hạn mức chuyển tiền trong ngày. Người ít khi chuyển khoản lớn nên đặt hạn mức vừa phải; khi cần chuyển lớn thì nâng tạm, xong hạ lại.
Không dùng wifi lạ để giao dịch. Wifi công cộng không mật khẩu ở quán, ở điểm du lịch không phải chỗ để đăng nhập ngân hàng. Dùng dữ liệu di động của chính mình hoặc wifi nhà.
Mã xác thực là của riêng bạn. Không đọc mã cho ai, kể cả người xưng nhân viên ngân hàng, công an, người nhà nhờ qua tin nhắn. Mọi yêu cầu đòi mã đều phải nghi ngờ.
Mất điện thoại hoặc nghi bị lộ tài khoản: làm gì ngay?
Điện thoại rơi xuống hồ, bị mất trên rẫy hay bị trộm là chuyện có thể xảy ra. Khi đó, thời gian là quan trọng nhất. Thứ tự gợi ý:
- Gọi ngay tổng đài chăm sóc khách hàng của ngân hàng (số in trên mặt sau thẻ hoặc trên trang chính thức của ngân hàng) bằng điện thoại của người thân, đề nghị khoá dịch vụ ngân hàng điện tử và thẻ.
- Báo nhà mạng khoá sim để kẻ gian không nhận được mã xác thực gửi qua tin nhắn.
- Nếu có thể, đăng nhập tài khoản thư điện tử, tài khoản lưu trữ của điện thoại từ máy khác để đổi mật khẩu và đăng xuất khỏi máy bị mất.
- Khi có điện thoại mới, ra điểm giao dịch nhà mạng làm lại sim chính chủ, rồi kích hoạt lại ứng dụng ngân hàng theo hướng dẫn, có thể phải quét mặt lại.
- Nếu phát hiện giao dịch lạ, đề nghị ngân hàng tra soát và trình báo công an nơi gần nhất.
Chuẩn bị trước cho tình huống này rất đơn giản: ghi số tổng đài ngân hàng và số tài khoản vào một tờ giấy cất trong nhà, và cho một người thân tin cậy biết tờ giấy ở đâu. Khi mất điện thoại, bạn sẽ không còn danh bạ trong máy để tìm.
Khi nào vẫn nên ra quầy ngân hàng?
Ngân hàng số làm được phần lớn việc thường ngày, nhưng có những việc ra quầy vẫn nhanh và chắc hơn, nhất là với người ở vùng hồ, nơi một lần thử trực tuyến hỏng có thể mất cả buổi. Đó là khi thông tin trên tài khoản không khớp với căn cước, khi điện thoại không đọc được chip, khi cần mở tài khoản cho người lớn tuổi không quen thao tác, hoặc khi tài khoản bị khoá vì nhập sai mật khẩu nhiều lần.
Vay vốn sản xuất, mở sổ tiết kiệm có kỳ hạn dài, làm thủ tục thừa kế tài khoản của người đã mất, thay đổi người được uỷ quyền là những việc thường cần gặp trực tiếp nhân viên ngân hàng, có giấy tờ bản gốc. Hãy gọi tổng đài hỏi trước cần mang gì, để không phải đi hai chuyến từ Tà Đùng ra điểm giao dịch.
Khi ra quầy, tranh thủ làm luôn các việc dồn lại: cập nhật căn cước mới, đối chiếu sinh trắc học, kiểm số điện thoại nhận mã, đặt lại hạn mức. Một chuyến đi có chuẩn bị giải quyết được cả loạt việc mà nếu làm trên điện thoại ở chỗ sóng yếu có thể mất nhiều ngày.
Người lớn tuổi đi cùng con cháu ra quầy lần đầu sẽ yên tâm hơn nhiều so với tự mày mò trên điện thoại. Sau khi mọi thứ đã khớp, việc dùng ứng dụng ở nhà trở nên đơn giản.
Câu hỏi thường gặp
Ở Tà Đùng có mở được tài khoản ngân hàng trên điện thoại không?
Được, nếu điện thoại có tính năng đọc chip thẻ căn cước và chỗ bạn làm có sóng ổn định. Ứng dụng sẽ yêu cầu chụp thẻ, áp chip và quay khuôn mặt. Nếu không đọc được chip, có thể dùng xác thực qua VNeID hoặc ra quầy một lần.
Vì sao tài khoản cũ bị chặn chuyển khoản trên điện thoại?
Một lý do thường gặp là tài khoản chưa được đối chiếu sinh trắc học với thông tin căn cước theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Mở ứng dụng ngân hàng xem thông báo, làm bước cập nhật sinh trắc; không làm được thì mang thẻ căn cước ra quầy.
Đổi thẻ căn cước mới có phải báo ngân hàng không?
Nên cập nhật. Nhiều ngân hàng cho cập nhật ngay trên ứng dụng bằng cách áp chip thẻ mới và quay mặt. Làm sớm để tránh tài khoản bị hạn chế đúng lúc cần chuyển tiền.
Thương lái trả tiền cà phê qua chuyển khoản có an toàn không?
Có thể an toàn hơn mang tiền mặt, nếu bạn chờ tiền vào hẳn tài khoản của mình rồi mới giao hàng, và kiểm tổng các lần chuyển khớp với số tiền thoả thuận. Ảnh chụp màn hình của người mua chưa phải bằng chứng tiền đã về.
Có người gọi bảo hỗ trợ cập nhật sinh trắc học thì có nên làm theo không?
Không nên. Ngân hàng không gọi điện hướng dẫn cài ứng dụng lạ, bấm đường dẫn hay quét mặt qua cuộc gọi video. Cúp máy và tự mở ứng dụng chính thức hoặc ra quầy giao dịch để làm.
Mất điện thoại ở hồ thì việc đầu tiên là gì?
Mượn điện thoại người thân gọi ngay tổng đài ngân hàng để khoá dịch vụ ngân hàng điện tử và thẻ, rồi báo nhà mạng khoá sim. Sau đó làm lại sim chính chủ và kích hoạt lại ứng dụng ngân hàng trên máy mới.