Quay phim trên thuyền và ven hồ Tà Đùng an toàn bắt đầu từ ba điều: luôn mặc áo phao khi ở trên thuyền, ngồi thấp và vững thay vì đứng để lấy góc, và dừng quay vào bờ ngay khi nghe sấm hay thấy mây giông kéo tới. Thiết bị có thể mua lại; người thì không.
Hồ Tà Đùng rộng, nhiều đảo, nước sâu, thời tiết đổi nhanh nhất là vào mùa mưa với những trận mưa rào kèm giông buổi chiều. Người làm nội dung hay vì mải mê khung hình mà quên mình đang ở đâu. Bài này gom những điều cần biết về an toàn khi quay trên mặt nước, đi bờ đất ven hồ, làm việc trong mưa và sương, cùng cách giữ điện thoại, máy ảnh khô ráo. Thông tin mang tính chung; khi đi thuyền, làm theo hướng dẫn của người lái thuyền và quy định tại bến.
An toàn của người trước, máy sau: nguyên tắc nền
Khi quay, mắt nhìn màn hình, đầu nghĩ về khung hình, cảm giác về không gian xung quanh giảm đi rõ rệt. Đó là lý do người quay phim dễ bước hụt mép bờ, ngả người quá thành thuyền, hay không thấy mây đen phía sau. Quy tắc đầu tiên là nhìn quanh trước khi nhìn màn hình: biết mình đứng ở đâu, đường lui ở đâu, trời phía sau ra sao.
Quy tắc thứ hai: không cảnh nào đáng đổi bằng an toàn. Khi phải chọn giữa giữ điện thoại và giữ thăng bằng, buông điện thoại. Đây là lý do nên đeo dây cổ tay hay dây đeo cổ cho máy; máy rơi thì treo lủng lẳng, tay vẫn rảnh để bám.
Quy tắc thứ ba: đi quay có người biết. Ở vùng hồ, sóng điện thoại có chỗ yếu, chỗ không có. Trước khi đi, nói với người nhà hay chủ homestay mình đi đâu, dự kiến mấy giờ về. Đi thuyền thì đi cùng người lái thuyền thông thạo vùng hồ, không tự chèo ra xa khi không quen nước và không biết bơi tốt.
Các quy tắc này nghe hiển nhiên, nhưng phần lớn sự cố khi quay phim ngoài trời đều xảy ra lúc người quay biết rõ mà vẫn làm khác đi, vì cảnh đang đẹp, vì chỉ định "một chút thôi". Tập thói quen tự hỏi trước mỗi cảnh: nếu trượt chân ở đây thì chuyện gì xảy ra? Nếu câu trả lời là rơi xuống nước sâu hay ngã xuống dốc, đổi chỗ đứng.
Trên thuyền: những điều phải làm trước khi bấm quay
Thuyền nhỏ trên hồ Tà Đùng dùng để đưa khách, đánh cá, đi lại giữa các đảo. Thuyền nhỏ nhạy với chuyển động của người ngồi trên đó. Trước và trong khi quay:
- Mặc áo phao đúng cỡ, cài hết khoá ngay khi bước xuống thuyền, kể cả người biết bơi. Áo phao vắt trên vai hay để dưới ghế gần như không có tác dụng khi rơi xuống nước bất ngờ.
- Bước lên xuống thuyền ở giữa, hạ thấp người, một tay bám thành. Không cầm máy khi đang bước lên xuống.
- Ngồi, đừng đứng. Góc quay từ tư thế ngồi gần mặt nước thường đẹp hơn, lại an toàn hơn.
- Không ngả người ra ngoài thành thuyền để lấy góc. Muốn đổi góc, nhờ người lái xoay thuyền.
- Đeo dây máy vào cổ tay hoặc cổ; gimbal cũng nên có dây.
- Báo người lái trước khi đổi chỗ ngồi; dịch chuyển đột ngột làm thuyền chòng chành.
- Không quá tải: đừng nài người lái chở thêm người, thêm đồ để quay nhóm.
Với trẻ em đi cùng, áo phao càng là điều không thương lượng, và không để trẻ cầm máy quay khi đang trên thuyền. Nếu bến hay người lái không có áo phao đủ cỡ cho mọi người, đừng đi chuyến đó.
Ven hồ và bờ đất: mùa nước rút, bùn lún và đá trơn
Khi nước hồ hạ vào mùa khô, viền đất quanh hồ và quanh đảo lộ ra. Viền đất này nhìn khô ở trên nhưng có thể là bùn mềm bên dưới, nhất là gần mép nước. Người đi bộ ra để lấy góc gần nước có thể bị lún chân, trượt ngã. Đi chậm, thử đất bằng gậy hoặc bằng chân trước khi dồn trọng lượng, không đi sát mép nước một mình.
Bờ đất đỏ dốc ven hồ dễ trơn khi có sương hay sau mưa. Giày đế bám tốt quan trọng hơn giày đẹp. Đá ven bờ phủ rêu hay ướt sương sáng sớm cũng rất trơn. Đặt chân máy trên đá cần kiểm chắc; chân máy trượt xuống nước thì kéo theo điện thoại.
Một số đoạn bờ là đất vườn, đất rẫy của người dân, hay khu vực quản lý của công trình. Xin phép trước khi đi qua, không giẫm lên cây trồng, không leo rào. Bờ hồ có biển cấm hay rào chắn thì không vào, dù thấy người khác vào. Những khu vực đó thường có lý do: sạt lở, nước sâu đột ngột, hay khu vực hạn chế.
Mưa, giông và sét mùa mưa: khi nào phải dừng quay?
Mùa mưa ở vùng hồ thường có những trận mưa rào kèm giông, hay vào buổi chiều. Mây kéo qua đồi rất đẹp để quay, và đó cũng là lúc nguy hiểm nhất. Mặt hồ rộng, thuyền nhỏ, người đứng trên đồi trống đều là những vị trí dễ bị sét đánh hơn xung quanh.
Nguyên tắc được các cơ quan khí tượng nhiều nước khuyến cáo: khi nghe tiếng sấm, nghĩa là bạn đã ở trong tầm có thể bị sét đánh. Lúc đó dừng quay, vào bờ ngay nếu đang trên thuyền, vào nhà kiên cố hay xe kín cửa nếu đang trên bờ. Không trú dưới cây đơn độc trên đồi, không đứng trên mỏm đất cao, tránh xa mặt nước. Cơ quan khí tượng Hoa Kỳ khuyên đợi khoảng ba mươi phút sau tiếng sấm cuối cùng rồi mới quay lại ra ngoài; trời tạnh mưa chưa có nghĩa là hết sét.
Trước khi đi quay, xem dự báo thời tiết và cảnh báo giông lốc trên ứng dụng thời tiết hoặc bản tin của cơ quan khí tượng. Muốn quay cảnh mây giông, quay từ trong nhà nhìn ra, từ hiên có mái che vững, hay đặt máy quay tua nhanh ở chỗ an toàn rồi rời đi. Gió giật trước cơn giông cũng có thể quật đổ chân máy, cuốn theo thiết bị.
Giữ điện thoại, máy ảnh khô ráo trước nước và sương
Chỉ số chống nước không phải lời bảo đảm. Nhiều điện thoại ghi chỉ số chống nước, nhưng khả năng này giảm dần theo thời gian, sau va đập, sau khi thay màn hình. Nhiều hãng không bảo hành hư hỏng do nước. Đừng thả điện thoại xuống hồ để quay dưới nước chỉ vì máy có chỉ số chống nước.
Túi chống nước cho điện thoại. Túi nhựa trong có khoá kín và dây đeo cổ giá rẻ, hữu ích khi đi thuyền. Kiểm túi trước bằng cách cho giấy vào, nhúng nước, xem giấy có ướt không. Quay qua túi sẽ kém nét hơn, chỉ lấy máy ra khi đã ngồi ổn định và trời không mưa.
Che mưa khi quay. Ô nhỏ hay áo mưa trùm cả máy là đủ cho mưa nhẹ. Mưa to thì cất máy. Sau khi quay trong mưa, lau khô bằng khăn mềm, để máy nơi khô ráo, không sấy bằng nhiệt độ cao.
Hơi nước ngưng tụ khi đổi nhiệt độ. Sáng sớm ven hồ lạnh, đem máy từ ngoài trời vào phòng ấm hay ngược lại, hơi nước có thể đọng trên ống kính và bên trong. Bỏ máy vào túi kín cho nó từ từ quen nhiệt độ trước khi mở ra. Gói hút ẩm trong túi máy giúp giảm ẩm, nhất là trong mùa mưa.
Lạnh sáng sớm, nắng trưa và sức khoẻ người quay
Vùng hồ Tà Đùng nằm trên cao nguyên, sáng sớm có thể lạnh hơn nhiều so với người từ thành phố quen, nhất là khi ngồi yên trên thuyền giữa hơi nước. Người quay sương sớm thường ra khỏi nhà khi trời còn tối, ngồi chờ ánh sáng hàng chục phút. Mặc nhiều lớp mỏng, có áo gió ngoài cùng, mang găng tay mỏng còn thao tác được màn hình cảm ứng.
Lạnh cũng làm pin tụt nhanh: điện thoại đang báo còn nhiều pin có thể tắt đột ngột. Giữ điện thoại và pin dự phòng trong túi áo sát người, chỉ lấy ra khi quay. Một chiếc điện thoại tắt giữa hồ không chỉ mất cảnh mà còn mất phương tiện liên lạc.
Ngược lại, buổi trưa nắng vùng cao gắt, mặt nước phản chiếu làm cháy da nhanh hơn trên bờ. Đội mũ rộng vành, uống đủ nước, nghỉ trong bóng râm. Nhiều người say sóng nhẹ khi nhìn màn hình lâu trên thuyền bập bềnh; thấy chóng mặt thì cất máy, nhìn về đường chân trời, hít thở chậm. Người có bệnh tim mạch, huyết áp nên cân nhắc kỹ những chuyến quay sáng sớm trời lạnh, kéo dài.
Đồ mang theo khi đi quay hồ: danh sách gọn
Không cần mang nhiều, nhưng thiếu một vài món có thể làm hỏng cả buổi hoặc gặp rủi ro không đáng có. Danh sách dưới đây hợp cho một buổi quay sáng hoặc chiều quanh hồ:
| Nhóm | Món | Vì sao |
|---|---|---|
| An toàn | Áo phao (nếu đi thuyền tự túc), giày đế bám, áo mưa | Không thương lượng |
| Liên lạc | Điện thoại sạc đầy, sạc dự phòng | Sóng yếu làm pin tụt nhanh |
| Thiết bị | Dây đeo cổ tay, túi chống nước, khăn lau kính | Giữ máy không rơi, không ướt |
| Thời tiết | Áo ấm cho sáng sớm, mũ, kem chống nắng | Sáng lạnh, trưa nắng gắt vùng cao |
| Sức khoẻ | Nước uống, chút đồ ăn, thuốc cá nhân | Buổi quay thường kéo dài hơn dự tính |
| Lưu trữ | Bộ nhớ trống, ổ lưu trữ nhỏ nếu đi dài | Không phải xoá cảnh cũ giữa chừng |
Để đồ an toàn và liên lạc ở túi đeo sát người, tách khỏi túi thiết bị. Nếu phải bỏ túi máy để giữ thăng bằng hay để chạy mưa, đồ thiết yếu vẫn còn trên người.
Tối hôm trước, bày hết đồ ra sàn và kiểm theo danh sách, sạc mọi thứ cần sạc. Sáng sớm trời tối, vội vàng, người ta hay quên đúng những món nhỏ như dây đeo, khăn lau kính, áo ấm. Một chiếc túi đóng sẵn cho các buổi quay, dùng xong bổ sung lại ngay, giúp lần sau ra cửa chỉ cần xách túi.
Quay ở bến và quanh người làm việc trên hồ
Bến thuyền là nơi đẹp để quay: thuyền cập bến sáng sớm, người đưa đồ lên xuống, cá mới đánh. Nhưng bến cũng là chỗ người ta làm việc, đi lại liên tục, mặt sàn ướt. Đứng ở chỗ không cản lối, không bước lên thuyền của người khác khi chưa được mời, không chĩa máy sát mặt người đang bận tay.
Người đánh cá, người nuôi cá trên hồ làm việc trên mặt nước nhiều giờ, quen với nhịp hồ. Nếu muốn quay họ, hỏi trước và nghe theo lời họ về chỗ đứng, lúc nào được lên thuyền. Họ cũng là người hiểu rõ nhất lúc nào trời sắp đổi, chỗ nào nước xoáy, đoạn bờ nào lở. Một câu hỏi thăm có khi cho bạn thông tin an toàn quý hơn mọi ứng dụng.
Cuối buổi, mang theo rác của mình về, kể cả vỏ chai nước, túi nilon bọc máy. Hồ Tà Đùng đẹp vì còn sạch; người làm nội dung về hồ có lý do để giữ nó sạch hơn ai hết.
Khi quay xong ở bến hay trên thuyền của người khác, cảm ơn và nếu được thì gửi lại vài đoạn phim, vài tấm ảnh đẹp. Những người lái thuyền quen thuộc sẽ sẵn lòng đưa bạn đi lần sau, chỉ chỗ đẹp, nhắc chỗ nguy hiểm.
Câu hỏi thường gặp
Biết bơi rồi có cần mặc áo phao khi quay trên thuyền không?
Cần. Rơi xuống nước bất ngờ, nước lạnh, mặc quần áo dày, cầm máy, người biết bơi cũng có thể hoảng và đuối sức. Hồ sâu, bờ xa. Áo phao mặc đúng cách giữ người nổi trong lúc chờ hỗ trợ, nên mặc suốt thời gian ở trên thuyền.
Đang quay trên hồ thì trời giông, nên làm gì?
Dừng quay, cất máy, báo người lái thuyền vào bờ gần nhất có chỗ trú an toàn. Ngồi thấp trong thuyền. Lên bờ thì vào nhà kiên cố hoặc xe kín, tránh cây đơn độc và đồi trống. Chỉ quay lại ra ngoài khi đã không nghe sấm khoảng ba mươi phút.
Điện thoại rơi xuống nước rồi vớt lên được thì xử lý thế nào?
Tắt nguồn ngay, không sạc, không bật thử nhiều lần. Lau khô bên ngoài, tháo ốp và khay thẻ nếu có, để nơi khô thoáng. Mang đến nơi sửa uy tín sớm nếu máy có dữ liệu quan trọng chưa sao lưu. Không sấy bằng nhiệt độ cao.
Mùa mưa có nên đi quay hồ Tà Đùng không?
Có thể, mùa mưa cho cảnh mây, cây xanh rất đẹp. Chọn buổi sáng khi trời thường yên hơn, theo dõi dự báo, quay gần chỗ trú, và sẵn sàng dừng khi trời chuyển. Mang áo mưa, túi chống nước, giày bám tốt vì đường đất trơn.
Đi quay một mình ven hồ cần lưu ý gì?
Báo người nhà hoặc chủ nơi ở về chỗ định đến và giờ về. Không đi thuyền tự chèo khi không quen nước. Tránh đi sát mép nước, bờ bùn, bờ dốc. Mang điện thoại sạc đầy, sạc dự phòng, và về trước khi trời tối.